Në demokraci bën pjesë shoqëria qytetare ku njerëzit veprojnë lirisht dhe vullnetarisht në mes vedi.

Qytetarët formojnë grupacione zyrtare dhe jozyrtare të cilat tentojnë të veprojnë së bashku për të mirën e çështjeve të përbashkëta dhe të ndikojnë poashtu edhe në bërjen e vendimeve.

Në jetën e njeriut lindi vazhdimisht kërkesa në të cilat vendimpruesit e shtetit dhe komunave duhet ta japin mendimin e tyre. Liria e fjalës garanton që qytetarët të mund të paraqesin këso kërkesash.

Marrëdhënja e qytetarëve dhe vendimpruesve është ndikim reciprok i vazhdueshëm për atë se në çfarë shoqërie njerëzit dëshirojnë të jetojnë.

Organizatat joqeveritare

Sipas Kushtetutës në Finlandë egziston liria e tubimit dhe bashkimit në shoqata. Qytetarët mund të tubohen të bisedojnë së bashku për gjërat e rëndësishme për ta dhe të ndjekin synimet e tyre të përbashkëta.

Poashtu, qytetarët munden lirisht të themelojnë shoqata. Këtë liri e shfrytëzojnë mjaft me zell. Në Finlandë ka mbi 100 000 shoqata.

Ka shoqata të shumllojshme dhe ato mirren me çështje të ndryshme. Më të shpeshtat janë shoqatat sportive, kulturore, shoqatat e lidhura për hobi të ndryshëm, shoqatat politike si dhe shoqatat e përqëndruara në çështjet lokale.

Shum shoqata si shoqata e antialkoolistëve, shoqata e klasës punëtore apo shoqatat e barabarësisë së femrave patën rol të konsiderueshëm në historinë e Finlandës

Lëvizjet popullore, shoqatat dhe partitë tubojnë njerëzit të ndikojnë së bashku. Mendimi i grupit zakonisht dëgjohet më mirë se i individit të vetëm.

Poashtu edhe individi ka përkrahjen e grupit. Për shembull, pjesëmarrja në veprimtarinë e ndonji grupi hapë rrugën drejtë bërjes së vendimeve politike.

Organizatat joqeveritare mund të paraqesin mendimet e tyre vendimtarëve dhe kështu të ndikojnë në bërjen e vendimeve. Për shembull, themelimi i lëvizjes popullore rreth nji gjëje aktuale shpesh është mënyrë e shpejtë dhe efikase e shprehjes së mendimit.

Edhe udhëheqja dhe vendimtarët e kanë më lehtë të veprojnë me nji shoqatë të tillë e cila përfaqëson mendimet e shum njerëzve. 

Organizatat e tregut të punës

Organizatat që përfaqsojnë punëtorët dhe punëdhënësit apo organizatata e tregut të punës janë ndikues të rëndësishëm.

Në organizatat e punëtorëve apo në sindikate profesionale bëjnë pjesë gadi tri të katërtat e punëtorëve. Përkatësia sindikatit është më e shpeshtë se në shum shtete tjera.

Organizatat e tregut të punës bëjnë kontrata për kushtet e punës ku caktohen rrogat, orët e punës dhe gjërat tjera të rëndësishme lidhur me punën. Kontratat për kushtet e punës i përkasin të gjithëve që punojnë në degën e njejtë. Ato ngrisin sigurinë e punëtorëve.

Organizatat e tregut të punës bëjnë negociata edhe me qeverinë. Organizatat mirren vesh me qeverinë për shembull për përmirësimin e kushteve të punës dhe për gjërat tatimore.

Pakicat në pushtetin e popullit

Finlanda është plot pakica. Praktikisht secili i takon ndonji pakice.

Populli është nji grup laraman i njerëzve. Qytetarët mund të flasin gjuhë të ndryshme, p.sh. finlandisht, suedisht, rusisht apo gjuhën somaleze. Kulturat e tyre mund të jenë të ndryshme dhe familjet e tyre ndoshta janë shpërngulur nga shtetet tjera. Në vlerat themelore të pushteti popullor bëjnë pjesë njohja dhe pranimi i kësaj shumllojshmërie.

Demokracia nuk është pushtet i popullit shumicë. Mirren parasyshë të drejtat e grupeve të ndryshme pakicë. Demokracia është dialog mes njerëzve dhe vlerave të ndryshme.

Shum pakica kanë themeluar organizata që të dëgjohet zëri i tyre. P.sh. imigrantët kanë shoqata të shumta të cilat përkrahin komunitetet e tyre, ju ofrojnë shërbime dhe bëjnë veprimtari ndikuese në shoqërinë.